روش مطالعه و تحقيق تاريخ اسلام ( 1 ) تاريخ قبل از اسلام عرب‌هاى پيش از اسلام چيزى به نام تاريخ نداشتند ، مگر مطالبى را كه سينه به سينه براى يكديگر نقل مىكردند . آنان دربارهء اخبار آباء و اجداد و انساب و اقوام و قبايل و پادشاهانشان صحبت مىكردند و در قصه‌هايى ، پهلوانى و كرم و وفاى آنها را به تصوير مىكشيدند . همچنين در خصوص خاندانى كه إمارت را يكى بعد از ديگرى به دست گرفته و به تجهيز سپاه و برپايى جنگ‌ها و آبادانى شهرها و بنيان‌گذارى قصرها مىپرداختند ، حكايت‌ها بر جاى گذاشته‌اند . در نقل اين داستان‌ها حافظه به جاى كتاب و زبان جانشين قلم بوده است و مردم آنها را جمع‌آورى و حفظ كرده و سپس آن را به همان صورت يا با حذف و اضافه‌هايى نقل كرده‌اند . اين شيوه نزد فارس‌ها و يهوديان و عرب‌هاى مشرك جاهليّت رايج بود و عرب‌ها به خصوص اخبار جاهليت و أنساب را نيز داشتند كه در آن قصه‌هاى مربوط به خانهء خدا و چاه زمزم و قبيلهء جرهم و مسائل مربوط به آنها وجود داشت و اخبار خاندان‌هايى كه يكى پس از ديگرى زعامت و رياست قريش را به عهده گرفته و حوادثى كه قبل از آن براى سدّ مأرب در يمن رخ داده بود براى همديگر نقل مىكردند . ( 2 ) تاريخ بعد از اسلام بعثت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله كه بزرگ‌ترين حادثه براى جامعهء بشريت به طور عام و براى جامعهء عرب به طور خاص بود ، رخ داد . هيچ جمعى نبود ، مگر آن كه در مورد اين حادثه صحبت مىكردند و سپاه و لشكرى حركت نمىكرد ، مگر آن كه به نفع يا عليه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بود تا اين كه تلاش‌هاى وى به نتيجه رسيد و به فرموده خداوند تبارك و تعالى : « إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً » پيروزى نصيب آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله شد و مردم با هدايت قرآن و اسلام از جاهليت و ضلالت آشكار نجات يافتند .